Yerel çeşit tescilinde TAGEM enstitülerine son tarih 31 Ocak 2027

Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü (TTSM), TAGEM’e bağlı araştırma enstitülerinin 2026–2027 dönemi yerel çeşit tescil başvuruları için takvimi duyurdu. 9 Ekim 2026 tarihli açıklamaya göre başvurular 31 Ocak 2027’ye kadar, her çeşit için ayrı yapılacak. Değerlendirme komitesi şubat ayında toplanacak.

Enstitülerden hangi belgeler isteniyor?

TTSM duyurusunda başvuru dilekçesi, çeşit özellik belgesi veya katalog, varsa genotip ya da kemotip analizleri, ölçekli fotoğraflar, TAGEM başvuru izni yazısı ve kayıt ücreti sıralanıyor. Çeşidin tanımı, enstitünün gözlem ve analiz sonuçları ile üretim ve kullanım bilgileri komitece yeterli bulunursa ayrıca teknik inceleme yapılmayacak.

Özellik belgesinde çeşidin kökeni, bitki ve ürün özellikleri, yetiştirme şekli, verimi ve uygun bölgeler gibi bilgiler yer alıyor. İstenen bilgiler türe göre uyarlanabiliyor. Çağrı TAGEM enstitülerine yönelik; çiftçiler için genel bir destek başvurusu veya tohum dağıtım takvimi açıklanmıyor.

Yerel çeşitlerin kayıt ve koruma süreci

Bakanlığın Mirasımız Yerel Tohum bilgilendirmesi, yerel çeşitleri yetiştirildikleri çevreyle ve üreticilerin birikimiyle şekillenen bitki popülasyonları olarak tanımlıyor. Bu çeşitler, biyolojik çeşitliliğin yanı sıra yöresel üretim kültürünün de parçası. Hastalık, zararlı ve çevresel baskılara karşı kullanılabilecek özellikler taşıyan örnekler, bitki ıslahında gen kaynağı olarak değerlendiriliyor.

Bakanlığa ulaştırılan tohum örnekleri gen bankalarında kayıt altına alınarak korunuyor. Kimliği ve kökeni hakkında yeterli bilgi bulunan, uzman değerlendirmesinde yerel çeşit niteliği taşıdığı belirlenen örnekler için araştırma enstitüleri tescil çalışmalarını yürütüyor. Böylece muhafaza edilen materyale ilişkin bilgiler üretim ve araştırma süreçlerinde kullanılabiliyor.

Mevcut kayıtları incelemek isteyenler, TTSM’nin Yerel Çeşit Kayıt Listesi sayfasından tescilli çeşitler listesine ve çeşit kataloglarına erişebilir. Yeni dönem dosyası hazırlayan enstitüler için güncel başvuru duyurusu esas alınmalı.